Da Vinci Code

Heilige graal of mooi verhaal?

In een tijd waarin wereldwijd de boekverkopen met zo’n zes procent zijn afgenomen werden sinds de eerste publicatie in maart 2003 in minder dan een jaar tijd meer dan 5 miljoen exemplaren van Dan Browns The Da Vinci Code verkocht. Op dit moment leggen Ron Howard, Brian Gazer en Akiva Goldsman – die samen eerder een Oscar wonnen met “A beautiful Mind’ - de laatste hand aan de filmversie, die in mei door Sony Pictures Entertaiment in de bioscoop wordt gebracht. In USA Today claimt Carol Fitzgerald – directeur van Bookreporter.com dat lezers schreeuwen om boeken die historische feiten combineren met een verhaal van deze tijd: “Men zegt: ‘ik wil iets kunnen leren terwijl ik een verhaal lees’.” USA Today stelt eveneens vast dat op zijn minst 90 vergelijkbare boeken over godsdienst, geschiedenis en kunst goede verkoopcijfers hebben.

De Da Vinci Code is een roman, maar in zijn voorwoord beweert Brown: “alle beschrijvingen van documenten en geheime rituelen zijn accuraat.” Zijn ze dat ook? Hieronder vind je een – onvolledig – overzicht van een aantal beweringen, die Brown in zijn boek doet:

• “De verering van de Grote Moeder” was onlosmakelijk verbonden met het vroege christendom. Maria Magdalena vertegenwoordigde de vrouwelijke kant van de religie en de Heilige Graal uit de traditionele overlevering.
• Ze was bovendien met Jezus getrouwd en had kinderen samen met Hem.
• De schoot van Maria Magdalena – waar het nageslacht van Jezus in werd gedragen – was de legendarische Heilige Graal. Volgens Brown is deze boodschap verstopt in Da Vinci’s schilderij Het laatste Avondmaal.
• Jezus werd door zijn volgelingen niet als goddelijk beschouwd, totdat keizer Constantijn Hem – vanuit zijn eigen motieven – als Zoon van God betitelde.
• Het Concilie van Nicea was het instrument dat Constantijn gebruikte om de macht naar zich toe te trekken. De rol van Maria Magdalena als minnares van Jezus werd hier voor altijd verdoezeld.
• De stoffelijke resten van Maria Magdalena en de geheime documenten, die het ware verhaal zouden vertellen zijn gevonden op de Tempelberg toen Jeruzalem tijdens de Eerste Kruistochten werd veroverd.
• Brown ziet een verband tussen de in 1945 ontdekte Nag Hammadi documenten (ook wel bekend als de Gnostische Evangeliën) en zijn eigen verhaal.
• De “waarheid” over Christus en Maria Magdalena wordt bewaard door de Priorij van Sion, een geheim genootschap, dat wordt geleid door grote denkers als Da Vinci.

Beschuldigingen van critici en twijfelachtige doctrines als de Verering van de Godin en Neo-Gnosticisme vormen de basis van Brown’s bejubelde roman. Zelfs binnen die context maakt Brown enorme fouten (Gnostici zouden bijvoorbeeld walgen van alleen al de gedachte aan een sexuele relatie tussen Jezus en Maria Magdalena). De Da Vinci Code beroept zich erg gemakkelijk op allerlei leringen – die inmiddels allang weerlegd zijn – en spectaculaire theorieën zonder noemenswaardig bewijs over van alles en nog wat van kerkelijke traditie, tot architectuur en de leiders van geheime genootschappen. Een oppervlakkig lezer zal eerder geneigd zijn het vlotlopende verhaal zonder kritiek te slikken, dan zich te vermoeien om alle wetenschappelijke vrijheden, die Brown zich veroorlooft, op een rijtje te zetten. Volgens Sandra Miesner maakt de Da Vinci Code het esoterische denken tot algemeen gedachtengoed. Gezien de verkoopcijfers van het boek en het te verwachten succes van de film willen wij graag proberen wat licht te laten schijnen op de zaken die in het boek behandeld worden.